^Powrót na górę

foto1 foto2 foto3 foto4 foto5


Wieś Toki położona jest na południowym skraju Pogórza Jasielskiego na wysokości 270–320 m n.p.m. Miejscowość znajduje się po prawej orograficznie stronie rzeki Wisłoki, u ujścia do niej Iwelki, przy drodze do Jasła i do Nienaszowa. Od Nowego Żmigrodu oddalona jest o 3 km. Obecnie wieś liczy ok. 420 mieszkańców.

Nazwa wsi pochodzi od słowa „tok” i oznacza miejsce, gdzie tokują cietrzewie i głuszce lub miejsce zamieszkane przez te ptaki. Łatwo stąd wywnioskować, że na terenach obecnych Toków miało swe gniazda ptactwo łowne.

Osada powstała w XIV lub na początku XV wieku, zaś pierwszą wzmiankę o Tokach zawiera dokument z 1490 r. sygnowany przez króla Kazimierza Jagiellończyka. Właścicielami wsi byli wówczas członkowie rodziny Wojszyków. Później Toki trafiły w posiadanie Stadnickich, Lubomirskich, Wiśniowieckich, znów Stadnickich, potem Lewickich, a w końcu Potulickich. Od chwili założenia wieś wchodziła w skład parafii Nowy Żmigród.

Na przestrzeni dziejów wsi wyjątkowo tragicznie odznacza się pierwsza połowa XX wieku. Już w 1905 r. Toki nawiedził groźny pożar. Ogień strawił wtedy wiele gospodarstw wraz z dobytkiem. Później podczas I wojny światowej mieszkańców gnębiły stacjonujące tam wojska rosyjskie. Dramatyczne okazały się również lata II wojny światowej. Najpierw toczyły się tu walki kampanii wrześniowej 1939 r. Oddziałom polskim nie udało się powstrzymać wkraczających od strony Słowacji wojsk hitlerowskich. Zapał do walki nie wygasł i w latach następnych.

Podczas okupacji funkcjonował w Tokach pluton AK „Ryś” placówki „Zimorodek”. 11 sierpnia 1944 r. w ramach akcji „Burza” odział zniszczył niemiecki czołg i wysadził most na rzece Iwelce. W odwecie za śmierć kilkunastu Niemców żołnierze Wehrmachtu i oddziały SS spacyfikowały miejscowość. W nocy z 25 na 26 sierpnia 1944 r. aresztowano 16 osób, a rozstrzelano dwie. Sytuacja powtórzyła się 28 i 29 sierpnia. Pojmano wtedy kilkunastu Toczan. 19 aresztowanych wywieziono do Rzepiennika Strzyżewskiego i tam rozstrzelano. Pamięć o pomordowanych przez hitlerowców przywołuje stojący na początku Toków kamienny pomnik.

Warto zobaczyć:

1.     Kapliczki

2.     Jaz

3.     Pomnik ku czci rozstrzelanych żołnierzy AK – upamiętnia wszystkie ofiary hitlerowców z lat 1939–1944

4.     Dom Ludowy

5.     Młyn

6.     Drewniane zabudowania

7.     Iwelka – rzeczka; według księdza Władysława Sarny potok na początku zwano „Iwią” lub „Wielką”. Obecna nazwa rzeczki to połączenie (koniunkcja) obu tych terminów.

Justyna Wójcik

Galeria 

Toki
Toki Toki
Toki
Toki Toki
Toki
Toki Toki
Toki
Toki Toki
Toki
Toki Toki
Toki
Toki Toki
Toki
Toki Toki
Toki
Toki Toki
Toki
Toki Toki
Toki
Toki Toki